WYŻYNA KRAKOWSKO-CZĘSTOCHOWSKA

KRAKOWSKO-CZĘSTOCHOWSKA WYŻYNA rozciąga się od Krakowa po Wieluń (używana jest również nazwa Wyżyna Krakowsko-Wieluńska), zbudowana głównie z wapieni jurajskich. Ponad powierzchnią zrównania sterczą charakterystyczne, skaliste wzgórza tzw. ostańce. Najwyższe występują pod Ogrodzieńcem (504 m) i pod Ojcowem (502 m). Wyżyna od zach. kończy się stromą kuestą (krawędzią), a łagodnie opada ku wsch. W wapieniach rozwinęły się zjawiska krasowe. Najlepiej wykształcone formy występują w dolinie Prądnika (zob. Ojcowski Park Narodowy).

 

 

Różnice morfologiczne uwarunkowane budową geologiczną i stopniem denudacji, pozwalają wyróżnić trzy jednostki: Wyżynę Wieluńską, Wyżynę Częstochowską i Wyżynę Krakowską. Warta, przełamująca się pod Częstochową wąską doliną wciętą na głębokość 70 m. oddziela najniższą Wyżynę Wieluńską od Częstochowskiej. będącej pasmem wapiennym sięgającym po obniżenie w okolicach Wolbromia. Wznosi się ona od 300 do 450 m, lecz ponad tą wysokością górują kilkudziesięciometrowe ostańce.  Najbardziej urozmaiconą budowę ma Wyżyna Krakowska. Rozcina ją rów tektoniczny z rzeką Rudawą. Od południa ogranicza ją drugi rów którym płynie Wisła. Część wyżyny znajdująca się między rowami nosi nazwę Grzbietu Tenczyńskiego (401 m). Potoki Prądnik, Raclawka i Będkówka spływające na południe ku Wiśle tworzą głęboko wcięte. wąskie doliny o stromych, skalistych zboczach. Niski poziom wód podziemnych i nieurodzajne gleby powodują, że wsie (z wyjątkiem Wyżyny Wieluńskiej) rozciągają się głównie w dolinach potoków, nieraz na przestrzeni wielu kilometrów np. Sutoszowa, Jerzmanowice, Ojców. Atrakcją tej krainy skat są pozostałości wielu zamków i budowli obronnych na ostańcowych skałach. Najświetniejsze z zachowanych do dzisiaj to Wawel, Pieskowa Skała i Jasna Góra. Ponadto liczne ruiny zamków, m.in. Ogrodzien i ec, Olsztyn, Rabsztyn, Bobo-lice, Mirów, Ojców, Tenczynek, Lipowiec.

Najważniejsze miasta — Kraków i Częstochowa. Poza tymi miastami słabe zagospodarowanie turystyczne. Południowo-zachodnia część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej uprzemysłowiona z ośrodkami w Jaworznie. Chrzanowie, Trzebini, Krzeszowicach i Olkuszu. Przez Wyżynę prowadzą dwa ważne szlaki turystyczne: Szlak Orlich Gniazd (czerwony, o dług. 164 km), i Szlak Warowni Jurajskich (niebieski, o dług. 163 km).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *